بانک آزمایشات تشخیص طبی علائم و نشانه های بیماری ها علوم آزمایشگاهی آنلاین تعیین ریسک بیماری قلبی
آزمايشگاه پاتوبيولوژي وليعصر، تنها آزمايشگاه داراي گواهينامه لوح كيفيت از وزارت بهداشت و درمان كشور در سطح استان قزوين
صفحه اصلی آزمایشگاه الکترونیک مقالات انتشارات آزمایشگاه جوابدهی آنلاین تالار گفتگو استخدام درباره ما












تومورمارکر

 تومور مارکرها يا نشانه های سرطانی

    مارکرهای سرطانی (نشانه های سرطانی) موادی هستند که می توانند از سلول سرطانی ترشح شوند یا نشانه هایی از پاسخ بدن به توده سلولهای سرطانی باشند، مانند سایتوکین ها، فاکتورهای رشد، پروتئین های تنظیم چرخه سلولی، آنزیم ها، متابولیت ها و آنکوپروتئین ها.

 بررسی جهش های ژنتیکی نیز می توانند به عنوان مارکرهای سرطانی مورد آنالیز قرارگیرند .تومورمارکرها به تعداد زیادی در بیماران دارای سرطان بافت یا سرطان خون مشاهده می شوند و میزان آنها در تومورهای خوش خیم  و یا در خون سالم کمتر می باشد . بعضی از تومورمارکرها خاص یک نوع سرطان می باشند در حالی که تومورمارکرهای دیگر در چندین نوع سرطان مشاهده می شوند. همچنین گاها این مارکرها در پاسخ به شرایط التهابی و بیماریزای مختلف غیر از سرطان نیز تولید می شوند. البته ذکر این نکته الزامی است که تومورمارکرها به خودی خود تشخیصی نیستند و تشخیص قطعی سرطان با دیدن نمونه بافت سرطانی در زیر میکروسکوپ توسط متخصص پاتولوژی صورت می گیرد.

 

اندازه گیری تومورمارکرها در چه مواردی کاربرد دارد :

1-غربالگری:

غربالگری یا Screening توسط تومورمارکرها به معنای جستجوی سرطان در افرادی است که علایمی از بیماری را ندارند. مثل اندازه گیری که PSA بهترین و دقیق ترین مارکر برای آدنوکارسینوم (سرطان)پروستات است .

2- كمك به تشخيص:

از تومورماركرها مي توان براي تائيد و كمك به تشخيص و همچنين تعیین  محل بافت درگير و تشخيص منشأ سرطان پخش شده در بدن كه منشأ اوليه آن معلوم نيست كمك گرفت . به عنوان مثال وجود ماركرCA-125  ماركر مربوط به تخمدان مي باشد .

3-تعيين مرحله (Stage) تومورو بررسی میزان انتشار و پیشترفت بیماری در سایر ارگانها:

در بيماران مبتلا به سرطان از ميزان بالا بودن تومورماركرها مي توان براي كمك به تعيين اين كه سرطان به چه ميزان به ساير بافت ها و اعضا گسترش يافته است، استفاده كرد.

4- بررسي عود و بازگشت بيماري :

يكي از پركاربردترين موارد استفاده از تومورماركرها در بررسي عود و بازگشت سرطان است به اين صورت كه سطح افزايش يافته ماركر در مرحله ابتدايي و كاهش سطح آن در حين درمان و افزايش مجدد آن پس از مدتي مي تواند مطرح كننده بازگشت بيماري باشد.

5-كنترل درمان:

معمولا كاهش يك ماركر در حين درمان بعد از افزايش سطح اوليه قبل از درمان مطرح كننده كارآمدي و موثر بودن درمان استفاده مي باشد.

6-كمك به درمان:

اغلب تومورماركرها مي توانند بيان كننده بهترين نوع درمان براي بيمار باشند. به عنوان مثال افراد با سرطان سينه كه از نظر ماركرHer2/neu  مثبت مي باشند ديده شده كه به درمان با هر هرسپتين پاسخ مي دهند.

7- بررسي تهاجم و پيش آگهي:

بعضي انواع سرطانها نسبت به بقيه سريعتر رشد كرده و منتشر مي شوند. حتي در يك نوع سرطان مثل سرطان سينه، بعضي نسبت به بقيه بيشتر رشد كرده و منتشر مي شوند يا ممكن است پاسخ كمتر يا بيشتري به درمانهاي خاص داشته باشند.

8- مكان­يابي تومور و هدايت عوامل درماني راديو اكتيو:

 

 هورمونهايي كه به عنوان تومور ماركر عمل مي كنند

 

هورمون

نوع سرطان

ACTH

سندرم كوشينگ، ريه (سلول كوچك)

هورمون آنتي ديورتيك

ريه (سلول كوچك)،كورتكس آدرنال، پانكراس دودنوم

بومبزين

ريه (سلول كوچك)

كلسيتونين

مدولاي تيروئيد

گاسترين

گلوكاگونما

هورمون رشد

آدنوماي هيپوفيز، كليه، ريه

HCG

جنيني ، کوریوکارسینو، بیضه

لاکتوژن جفتی انسان

تروفوبلاست،گونادها، ریه، سینه

نوروفیزین ها

ریه (سلول کوچک)

هورمون پاراتیروئیدی

کبد، سینه،کلیه، ریه، متنوع

پرولاکتین

آدنومای هیپوفیز، کلیه، ریه

پیتید وازاکتیو روده ای

پانکراس، فئوکروموسیتوما، نوروبلاستوما

انسولین

انسولینوما

کورتیزول

آدرنال


تومور مارکرها

سرطانها

موارد دیگر

( توضیحات )

کاربرد

CA549

پروستات، سینه، تخمدان، ریه

در بیماری های خوش خیم سینه نیز بالا می رود

تعیین عود، پیگیری درمان

AFP

کبد، سرطان سلول زایای تخمدان ها و بیضه ها

همچنین در طی حاملگی و هپاتیت بالا می رود

تشخیص،  پی گیری درمان و تعیین عود

CA-15-3

پستان و موارد دیگر شامل ریه و تخمدان

همچنین در بیماری ها خوش خیم پستان هم بالا می رود

مرحله بیماری، پیگیری درمان تعیین عود

CA19-9

پانکراس گاهی اوقات روده و مجاری صفراوی

همچنین در پانکراتیت و بیماری التهابی روده بالا می رود

مرحله بیماری، پی گیری و درمان تعیین عود

CA-125

تخمدان

همچنین با اندومتریوز، بعضی بیماری های دیگر و وضعیت های خوش خیم بالا می رود، به عنوان اسکرین عمومی توصیه نمی شود.

مرحله بیماری، پی گیری و درمان تعیین عود

CEA

روده، ریه، پستان، تیروئید، پانکراس، کبد سرویکس و مثانه

در شرایط دیگر هم بالا می رود مثل هپاتیت COPD(بیماری انسدادی مزمن ریوی ) التهاب روده، پانکراتیت و در سیگاریها

پی گیری درمان و تعیین عود

رسپتورهای استروژن (ERs)

پستان

در سرطان وابسته به هورمون بالا می رود

تعیین پیش آگهی و راهنمای درمان

hCG

بیضه و تروفوبلاستیک

در حاملگی  و نارسایی بیضه هم بالا می رود

تشخیص،  پی گیری درمان و تعیین عود

Her-2/neu

پستان

انکوژن که در چندین کپی در %30-20 سرطانهای مهاجم  پستان حضور دارد

تعیین پیش آگهی و راهنمای درمان

ایمونوگلوبولین مونوکلونال

مالتیل میلوم و ماکروگلوبولینمیا والدشتروم

افزایش تولیدایمونوگلولین و یا آنتی بادی، معمولا بوسیله الکتروفورز پروتئین شناسایی می شود

تشخیص،  پی گیری درمان و تعیین عود

رپستورهای پروژسترون (PRs)

پستان

افزایش در سرطان و البته به هورمون

تعیین پیش آگهی و راهنمای درمان

PSA

پروستات

افزایش در هپیرتروفی خوش خیم پروستات، التهاب بروستات، التهاب پروستات و با افزایش سن

تشخیص،  پی گیری درمان و تعیین عود

 

تومور مارکرها

سرطانها

موارد دیگر

( توضیحات )

کاربرد

نمونه

بتا میکروگلوبولین

مالتیبل میلوم ولنفوم ها

در خیلی از شرایط دیگر حضور دارد شامل بیماری کرون و هپاتیت

تعیین پیش آگهی

خون

(آنتی ژن تومور مثانه )BTA

مثانه

بطور گسترده استفاده نمی شود

در تشخیص و تعیین عود

ادرار

کلسی تونین

مدولاری کارسینوم تیروئید

همچنین در کم خونی و خیم و تیروئیدیت بالا می رود

در تشخیص ،  پی گیری درمان و تعیین عود

خون

CA72-4                                  (آنتی ژن کانسر4-72)

تخمدان

شواهدی که نشان دهد بهتر از CA-125 است وجود ندارد اما می تواند زمانی که با هم باشند مفید باشند

تشخیص

خون

NSE

(آنولازا اختصاصی عصبی )

نوروبلاستوم سرطان کوچک ریه

ممکن است از CEA در پی گیری این نوع خاص در سرطان ریه بهتر باشد

پی گیری درمان

خون

NMP22

مثانه

به طور گسترده استفاده نمی شود

تشخیص و تعیین عود

ادرار

PSMA

پروستات

به طور گسترده استفاده نمی شود سطح آن بطور نرمال با افزایش سن افزایش می یابد

تشخیص

خون

PAP

در سرطان متاستاتیک ، پروستات ، ملیوم ، سرطان ریه

بطور گسترده استفاده  نمی شود . علاوه بر آن در پروستات و شرایط دیگر بالا می رود

تشخیص

خون

S-100

ملانوم متاستاتیک

بطور گسترده استفاده نمی شود

تشخیص

خون

TA-90

ملانوم متاستاتیک

بطور گسترده استفاده نمی شود در حال بررسی است

تشخیص

خون

تیروگلوبولین

تیروئید

بعد از برداشته شدن تیروئید جهت بررسی درمان استفاده می شود

تعیین عود

خون

CYRA 21

ریه و SCC

 

تعیین عود تعیین پیش آگهی پیگیری درمان

خون

MMP-2

MMP-3

رحم، تخمدان

 

تعیین عود متاستاز پیش آگهی

خون